PISjournal Prije šezdeset godina je pariska policija masakrirala mirne alžirske demonstrante. U Francuskoj se do danas potiskuju zločini nad Alžircima. Predsjednik Macron je to pomjerio sa mrtve tačke, ali samo donekle.

Uoči šezdesete godišnjice Pariskog masakra na francuskoj televiziji su se čule žrtve. „Policija je tada napravila krvoproliće koristeći sve što im je dopalo šaka. Metalne šipke ili pendreke“, sjeća se Sad Ouazene.

Taj Alžirac se prisjeća slike više od 30.000 demonstranata koji su 17. oktobra 1961. godine iz predgrađa pohrlili u centar Pariza kako bi mirno protestovali jer je francuskim muslimanima par dana ranije uveden noćni policijski sat. Bili su to turbulentni dani borbe Alžira za nezavisnost od Francuske.

Prizori brutalnosti na ulicama Pariza

Protesti su pretvoreni u klanicu, a ni danas se ne zna da li su žrtve policijske brutalnosti bile desetine ili stotine Alžiraca u francuskoj prijestolnici. Neki su premlaćeni do smrti, drugi upucani, treći podavljeni u rijeci Seni. Više od deset hiljada ljudi je uhapšeno i držano danima.

Decenijama je država šutila o razmjerama policijskog iživljavanja. Zvanično, govorilo se najprije o tri, a potom o šest žrtava.

Historičar Étienne François (Etijen Fransoa) (78) bio je student u Nansiju kada je čuo za masakr u Parizu i to od jednog profesora. U medijima se ništa nije moglo čuti. „Tokom Alžirskog rata smo znali da se u Alžiru dešavaju surove, strašne stvari, ali za nas je tada bilo nezamislivo da to može da se protegne na Pariz“, kaže danas Fransoa.

Za pokolj u glavnom gradu niko nikada nije odgovarao, naprotiv. Tadašnji ministar unutrašnjih poslova Roger Frey (Rože Frej) postao je kasnije predsjednik Ustavnog suda, a načelnik pariske policije Maurice Papon (Moris Papon) sedamdesetih je bio ministar finansija.

Potiskivanje zločina u Alžiru

Kada je Alžir konačno postao nezavisan 1962. godine, u francuskom društvu je preovladala želja „da se zaborave svinjarije iz Alžirskog rata“, kaže historičar Fabrice Riceputi (Fabris Riseputi). Taj rat se u francuskim udžbenicima spominje tek u posljednjih dvadesetak godina, ali se i dalje ne spominje brutalna kolonizacija Alžira od 1830. godine.

Francuska je 1830. godine okupirala Alžir, koji je svoju borbu za nezavisnost započeo tek 1. novembra 1954. godine.

Alžir je postao nezavisan nakon osmogodišnjeg rata u kojem je stradalo više od 1,5 milion ljudi.

Francuski zločini u Alžiru

Riceputi spada u grupu historičara, aktivista i političara koji se bore da se sazna puna istina o Alžirskom ratu i svemu što ga je pratilo. Oni smatraju da bi predsjednik Emmanuel Macron morao Pariski masakr opisati kao „akt državnog kriminala“.

Moguće da će neki simbolični gest doći od Macrona ove nedjelje (17. oktobar), na samu godišnjicu. Macron je kritikovao francuski kolonijalni period oštrije nego bilo koji raniji predsjednik. U kampanji 2017. godine kolonijalizam je nazvao „zločinom protiv čovječnosti“, a 2018. godine je Pariski masakr opisao kao „nasilnu represiju“.

Alžirski zarobljenici

No nedavno je Macronova kritička izjava motivisala zvanični Alžir da povuče ambasadora iz Pariza i zatvori vazdušni prostor za francuske vojne avione koji snabdijevaju trupe u Maliju. Naime, Macron je u jednom razgovoru sa studentima rekao da se zvanična alžirska historija ne bazira na istini već na „mržnji prema Francuskoj“.

Mnogi ipak polažu nade da će upravo Macronova administracija pokrenuti suočavanje francuskog društva sa zločinima nad Alžircima. Macron je rođen petnaest godina poslije kraja rata, i tu leži njegova šansa. To je drukčija pozicija od one koju je imao recimo François Mitterrand (Fransoa Miteran), koji je u vrijeme rata imao određenu odgovornost.

Još je rano za izvinjenje?

Procjenjuje se da oko sedam miliona Francuza ima veze sa Alžirom. Oni su ili potomci nekadašnjih francuskih naseljenika ili pak Alžiraca koji su se nastanili u Evropi. „Isprepletenost historije i sadašnjice Alžira i Francuske tako je gusta, da su te dvije zemlje upućene jedna na drugu“, kaže historičar Etijen Fransoa.

Stvar je pokrenuta sa mrtve tačke kada je Macron zadužio uglednog historičara Benjamina Storu – Jevreja rođenog u Alžiru – da načini „pravednu i preciznu“ analizu odnosa Francuske prema Alžirskom ratu koji je tokom osam godina odnio preko milion života. Stora je početkom godine predstavio nalaze i dao preporuku da se napravi komisija koja bi sakupljala sjećanja svjedoka i da se otvore tajne arhive.

U komplikovanoj političkoj igri, Macron je najavio „simbolični akt“ u znak priznanja zločina, ali i jasno rekao da se neće izvinjavati ili iskazati kajanje. Ni Stora ne vjeruje da je vrijeme sazrelo za izvinjenje. Ono, kaže, mora doći na kraju procesa suočavanja sa prošlošću, a ne na početku.

To „suočavanje“ decenijama je francuska država blokirala. Ipak, do danas su u više od pedeset gradova postavljene spomen-ploče u znak sjećanja na Alžirce ubijene u Pariskom masakru.

pariski pariski

Izvor

Prethodni članakPovratak desničarskih ekstremista u Grčkoj i uticaj na mlade
Naredni članakPredsjednik Erdoğan ispituje teren za napad u Siriji

OSTAVITI ODGOVOR

Molimo unesite komentar!
Ovdje unesite svoje ime