Osman Softić
PISjournal – Vladajuća Laburistička partija Australije (ALP) na čijem je čelu premijer Anthony Albanese održala je 23-26 jula, 2026. pedesetu nacionalnu stranačku konvenciju u Adelaidu kojom je obilježena 136. godišnjica od osnivanja ove stranke.
Konferencija se održava svake tri godine koliko traje i mandat parlamentarnog saziva. Na konferenciji je razmatrana programska platforma i smjernice za naredni period uključujući i domen vanjske politike. Odluke konferencije imaju težinu ali ne obavezuju vladu u dnevnom odlučivanju. Vlada odluke donosi na bazi povjerljivih materijala i informacija državne administracije, ekspertnih timova i obavještajnih podataka koji nisu dostupni članovima partije i javnosti.
Iako je Australija daleko od Zapadne Azije na konferenciji su razmatrana i pitanja koja se tiču Bliskog istoka. Proizraelske jevrejske organizacije u Australiji i one u ALP-u razočarane su što u programsku platformu ALP-a nisu eksplicitno unesene formulacije da se Hamas mora razoružati, da ne smije imati nikakvu ulogu u budućoj vladi Palestinske uprave (PA), da se Palestinska uprava mora reformirati, te da se Izraelu mora garantirati sigurnost. Gornje formulacije nisu ušle u programsku platformu ALP-a, ali je ministrica vanjskih poslova Penny Wong kazala da se to podrazumjeva. Konferencija ALP-a je potvrdila zajedničko opredjeljenje Australije i Indonezije kojim se obje zemlje obavezale da će pomoći Palestinskoj upravi (PA) da provede reforme obrazovnog sistema, eufemizam koji opisuje uklanjanje “antisemitskih” sadržaja (pod pritiskom Izraela) i referenci o “veličanju terorizma”. Misli se na pozivanje na palestinski otpor što je neotuđivo pravo Palestinaca prema povelji UN-a i međunarodnom pravu.
Neki bivši funkcioneri ALP-a bliski Izraelu, primjerice, umirovljeni oficir oružanih snaga i doministar za odbrambenu industriju Mike Kelly, cionističke organizacije i jevrejske zajednice koje podržavaju Izrael, nezadovoljni su odlukama Konferencije i smatraju da je ALP napravio previše kompromisa pod utjecajem pro-palestinskog članstva i da se ova stranka morala jasnije odrediti prema Hamasu i eksplicitno osuditi ovu organizaciju. Proizraelski parlamentarni prijatelji Izraela, grupa koja uživa podršku proizraelskog lobija poziva se na odluke Evropskog parlamenta o nužnosti reforme obrazovnog sistema u okupiranoj Palestini. Palestinska uprava ima ingerencije u toj oblasti iako uglavnom služi kao instrument Izraela za ublažavanje izraelske okupacije i uglavnom djeluje kao podizvođač radova za bezbolnije i jeftinije provođenje izraelske okupacije pod plaštom Sporazuma iz Osla o sigurnosnoj koordinaciji između Palestinke uprave i izraelske vlade i njenih okupacijskih snaga u okviru međunarodnog mehanizma kojim rukovodi američki general Michael Fenzel sa sjedištem u Jerusalemu.
Što se tiče odnosa Australije prema palestinskom pitanju tu postoji veliko neslaganje u redovima Laburističke partije. Neki posmatrači i bivši visoki državni i politički dužnosnici ALP-a osudili su navodnu nespremnost rukovodstva ALP-a da se suoči, kako su kazali, s “ekstremistima” unutar vladajuće partije. Pod ekstremizmom kritičari smatraju “zabrinjavajuće pojave” u stranci te su insistirali na njenoj “deradikalizaciji”. Drugim riječima, radi se o svojevrsnom pozivu na čistke i linč protiv neistomišljenika, kritičara izraelske politike i na eliminaciju nezavisnog mišljenja kritičnog prema izraelskoj politici genocida i ugnjetavanja Palestinaca.
Koplja su se posebno lomila oko prijedloga da se Konferencija jasno odredi prema genocidu u Gazi i drugim zločinima Izraela i kršenju temeljnih ljudskih prava Palestinaca koje proizraelski orijentirani političari i vodstvo cionističkog lobija u Australiji smatraju “lažnim” narativima. Uprkos preliminarnim odlukama Međunarodnog suda pravde (ICJ), naredbama Međunarodnog krivičnog suda (ICC) za hapšenje osumnjičenih za ratne zločine i pravnog mišljenja Nezavisne međunarodne istražne komisije o okupiranoj palestinskoj teritoriji, Istočnom Jerusalemu i Izraelu, koju je osnovalo Vijeće UN-a za ljudska prava u čijem je radu kao vodeći ekspert učestvovao i Chris Sidoti, bivši komesar za ljudska prava Australije. Konferencija je odbacila prijedlog da kvalifikacija o genocidu u Gazi uđe u službene dokumente ALP-na kojoj je insistirao Ed Husic (Edham Nuredin Hušić). Hušića je njegova konzistentna i principjelna kritika izraelskog genocida u Gazi i moralni, politički i humani stav, iako uvijek izražavan u posve blagom i nimalo radikalnom tonu ipak koštao gubljenja njegove ranije ministarske pozicije u Albanesijevoj vladi.
Konferencija je, iako je osudila Hamas, odbila eksplicitno usvojiti zahtjev da se Hamas mora razoružati ili da ne može učestvovati u budućem upravljanju Gazom. Ova odluka ALP-a izazvala je konsternaciju u redovima proizraelskih jevrejskih lobističkih organizacija. Kritičari konferencije tvrde da je “pretjerana i nepotrebna opsesija izraelsko-palestinskim sukobom” koji, navodno, zauzima najveći dio platforme o vanjskim poslovima jer se u cijelom dokumentu spominje samo jedan sukob. “Uz sve što se dešava u svijetu, rat u Ukrajini, pokolj u Siriji i Sudanu, fokus je isključivo na izraelsko-palestinskom sukobu”, gunđaju proizraelski nezadovoljnici. Proizraelski jevrejski krugovi optužuju neke laburiste za nezdravu opsesiju Izraelom i moralnu superiornost jer samo jevrejsku državu prikazuju kao tlačitelja fokusirajući se na važnost njenog kažnjavanja pritom zanemarujući stvarne svakodnevne probleme s kojima se suočavaju građani Australije.
Vijeće za jevrejska pitanja Australije i Izraela (AIJAC), australska verzija američkog AIPAC-a, napalo je laburiste zbog odbijanja da eksplicitno zatraže razoružavanje Hamasa u svojoj novoj političkoj platformi. “Ove promjene pokazuju koliko se ALP kao stranka udaljava od tradicionalne dvostranačke podrške Australije pregovorima o rješenju sukoba na bazi dvije države”, kazao je Colin Rubenstein, izvršni direktor ove proizraelske organizacije u Australiji. Međutim, AIJAC je uvijek imao bliske odnose s vrhom Laburističke partije i jasno je da je namjerno postavio nerealne zahtjeve ALP-u tako da u konačnici, iako gunđa, uvijek na kraju bude zadovoljan obijema stranama politike glede odnosa spram Izraela. Možda zvuči paradoksalno ali ne i neobično da je lider cionističkog lobija, čak pohvalio ALP jer je Konferencija ipak odbacila prijedlog svog parlamentarca Eda Hušića o Bliskom istoku. Rubenstein je Hušićev prijedlog nazvao “ekstremnim i zapaljivim”. Ed Hušić nije tražio ništa spektakularno, samo je insistirao da laburisti zvanično priznaju optužbe za genocid protiv Izraela što je konferencija ALP-a, na zadovoljstvo proizraelskog lobija, odbacila.
Možemo samo špekulirati zbog čega je Hušić na konferenciji išao sa ovim, za cioniste maksimalističkim zahtjevima i neprihvatljivim prijedlogom koje je i rukovodstvo njegove partije na kraju odbilo. Hušić je na taj način pomogao Laburistima da usvoje one odluke koje su negdje u sredini, čime je zadovoljena i izborna baza Laburista, čijim dobrim dijelom dominira i veliki broj muslimana ali i drugih propalestinskih birača. Zadovoljan je i proizraelski lobi jer je ALP ispoštovao cionističku crvenu liniju – područje koje je za njih od kritičnog značaja. Ovaj ishod najbolje je opisao Australian Jewish News zaključivši kako je “moglo biti i puno gore”. Simbolična pitanja koja su ionako izvan utjecaja australske politike tretirana su na način da se njima zadovolje emotivni sentimenti muslimana i drugih propalestinskih i progresivnih lojalista ALP-a. Cionistički lobi drži da laburistička platforma doprinosi rastu antiizraelskog raspoloženja što potiče viši nivo anticionizma i antisemitizma.
Moguće je da je Hušić djelovao nezavisno iz principjelnih razloga kao humanist i kao Bošnjak čiji je narod i sam doživio genocid. Moguće je da je i kao iskusni partijski teškaš odigrao ulogu koju mu je namjenio vrh ALP-a s kojim je itekako blizak, bez obzira na gubljenje ministarske fotelje nakon prošlih izbora. U jednom razgovoru mi je prije desetak godina jedan ugledni lider jevrejske zajednice u Australiji kazao da se lično založio da Ed Hušić bude na listi kandidata i da bude izabran u parlament, smatrajući ga umjerenim i sekularnim evropskim muslimanom. Pored toga, Hušić je javno demonstrirao bliskost s nekim ranijim ministrima i parlamentarnim kolegama iz suprotnog političkog tabora koji su Jevreji i cionisti bliski Izraelu, poput bivšeg ministra finansija Josha Freidenburga, iz opozicione Liberalne partije. Istini za volju, Hušić je iskusni i elokventni parlamentarac koji je se pokazao daleko principjelnijim od političara porijeklom iz BiH u Evropi i Britaniji ali i od bosanskohercegovačkih političara u samoj Bosni i Hercegovini. Javno se zalaže za sprečavanje genocida, osuđivao je genocid Izraela u Gazi i apartheid davši važan doprinos osvješćivanju javnosti. Činio je to dostojanstveno i u duhu, za australske prilike, prihvatljivog političkog vokabulara, konzistentno, principjelno i hrabro. Od Hušića mogu učiti i političari u našoj državi koji se često stide ili plaše kritizirati izraelske zločine nad Palestincima.
Kao izgovor za odbijanje Hušićevog prijedloga, proizraelske snage u redovima ALP-a koristile su uobičajenu propagandu i optužbe kako se tobože radi o “uticaju autokratskih država Rusije, Kine i Irana” te kako se “međunarodno pravo mora oduprijeti koroziji institucija UN-a i taktikama provođenja zakona ugrađenim u kampanje dezinformiranja od strane spomenutih država”. Proizraelski propagandisti u kampanji protiv Hušićevog prijedloga pozivali su se i na navodne pojave u Evropi i Sjevernoj Americi gdje se, kako navode, “ekstremni i revolucionarni komunisti udružuju sa islamističkim ekstremistima, pokušavajući se infiltrirati u progresivne interesne grupe i sindikate pa tako i u Laburističku stranku u Australiji”.
Njihova mantra je dobro pripremljena trumpijanska, desničarska i izraelska hasbara i fantazmi o tome kako, ako žele ostati politički relevantni, laburisti Australije moraju po svaku cijenu izbjeći izborne posljedice, pogotovo uslijed rastuće prijetnje ekstremističkih ultradesničarskih snaga poput rasističke i islamofobne ali široko popularne i prijeteće antiimigracijske One Nation partije. Predvodi je teatralna i loše educirana populistkinja, nekadašnja vlasnica Fish and Chips restorana u državi Queensland, presuđena prestupnica, Pauline Hanson. One Nation, prema najnovijim ispitivanjima javnog mnijenja, po prvi put vodi ispred dvije velike tradicionalne partije, laburista i liberala, što je alarmiralo politički establishment Australije. Iza njene popularnosti stoji najbogatija žena u Australiji, milijarderka Gina Reinhardt, zapadni desničari u Evropi i Velikoj Britaniji i najekstremniji elementi Trumpove MAGA organizacije.
Ekskluzivno PISjournal
