PISjournal – Više od 457.000 građana Evrope potpisalo je peticiju kojom se traži potpuna suspenzija sporazuma o partnerstvu između Evropske unije i Izraela u prvom mjesecu trajanja ove inicijative.
Pokrenuta 13. januara kao formalno registrirana Evropska građanska inicijativa, peticija mora prikupiti milion potpisa iz najmanje sedam država članica EU do 13. januara naredne godine kako bi pokrenula formalno razmatranje od strane Evropske komisije.
Ovo nije simboličan apel. To je mehanizam ugrađen u demokratski okvir EU, osmišljen da volju građana pretoči u institucionalnu reviziju. Brzina i geografska rasprostranjenost ove mobilizacije su značajne. Zahtjev za suspenziju Sporazuma o pridruživanju EU-Izrael više nije ograničen na ulične demonstracije ili aktivističke krugove. Ušao je u formalnu demokratsku arhitekturu Evropske unije.
Peticija traži suspenziju na osnovu toga što je Izrael prekršio član 2 sporazuma o pridruživanju, koji partnerstvo uslovljava poštivanjem ljudskih prava i međunarodnog prava. Kako se navodi u inicijativi, „građani EU ne mogu tolerisati da EU održava sporazum koji doprinosi legitimizaciji i finansiranju države koja čini zločine protiv čovječnosti i ratne zločine“. Tekst dalje navodi masovna ubistva civila, raseljavanje, uništavanje bolnica i medicinske infrastrukture u Gazi, blokadu humanitarne pomoći i nepoštivanje naloga Međunarodnog suda pravde.
Od ponedjeljka, inicijativa je prikupila 457.950 potpisa, više od 45 posto potrebnog ukupnog broja u samo jednom mjesecu. Potpisnici dolaze iz svih 27 država članica EU bez izuzetka. Ovo nije regionalni porast. Ovo je kontinentalni fenomen.
Raspodjela potpisa otkriva više od samih brojki. Francuska sama broji 203.182 potpisnika, gotovo 45 posto ukupnog broja. Taj podatak odražava dugogodišnju tradiciju solidarnog mobiliziranja u toj zemlji, kontinuirane masovne demonstracije tokom genocidnog rata u Gazi i jasno pozicioniranje ključnih političkih aktera, poput La France Insoumise. Francuska se pojavila kao glavni pokretač ovog institucionalnog pritiska.
Španija slijedi sa 60.087 potpisa, dok Italija ima 54.821, što je posebno upečatljiv broj s obzirom na prisustvo desničarske vlade koja otvoreno podržava Izrael. Belgija je zabilježila 20.330 potpisa iz populacije od približno 12 miliona, što odražava visok nivo relativnog angažmana. U nordijskoj regiji, Finska sa 12.649 potpisa, Švedska sa 15.267 i Danska sa 8.295 pokazuju kontinuirano učešće. Irska je dostigla 11.281 potpis iz populacije od nešto više od pet miliona stanovnika.
Nekoliko ovih zemalja već je premašilo svoje nacionalne pragove propisane pravilima EU. Francuska, Španija, Belgija, Finska, Irska, Italija i Švedska već su prešle minimalan broj potreban da bi se njihovi potpisi računali prema zahtjevu od sedam država članica. Ovo je ključan razvoj događaja. To znači da inicijativa ne samo da prikuplja količinu, već već ispunjava i geografske kriterije legitimnosti ugrađene u mehanizam Evropske građanske inicijative.
Nizozemska, sa 20.304 potpisa, približava se svom nacionalnom pragu. Poljska, sa 22.308 potpisa, pokazuje angažman koji se proteže i izvan zapadne Evrope. Čak i u manjim državama poput Slovenije sa 1.703 potpisa, Luksemburga sa 900 i Portugala sa 4.945, učešće je vidljivo i mjerljivo.
Njemačka predstavlja upečatljiv kontrast. Uprkos tome što je najnaseljenija država članica EU i mjesto nekih od najvećih demonstracija protiv izraelske genocidne kampanje u Gazi, peticija je prikupila 11.461 njemački potpis, tek 17 posto njemačkog nacionalnog praga od 69.120. Ovaj jaz između vidljive ulične mobilizacije i formalnog institucionalnog učešća naglašava specifično političko i pravno okruženje u Njemačkoj, gdje je izražavanje podrške Palestini bilo suočeno s ograničenjima i gdje su uzastopne vlade održavale gotovo bezuslovnu podršku Izraelu kao pitanje državne politike.
Relativno nizak procenat ne znači odsustvo neslaganja. Naprotiv, ilustruje strukturna ograničenja unutar kojih neslaganje djeluje. Činjenica da je više od 11.000 građana ipak formalno registriralo svoju podršku pokazuje da se institucionalni angažman dešava čak i pod uslovima političkog pritiska.
Posmatrani zajedno, ovi obrasci otkrivaju nešto dublje od same dinamike jedne peticije. Tokom više od dvije godine genocidnog rata, etničkog čišćenja i sistematskog uništavanja civilnog života u Gazi, solidarnost širom Evrope nije nestala. Premjestila se sa protesta i slogana na ulicama u formalni demokratski instrument koji zahtijeva institucionalni odgovor.
Peticije same po sebi ne mijenjaju automatski politiku. Evropska komisija nije pravno obavezana da suspenduje sporazum o pridruživanju čak i ako inicijativa na kraju dostigne milion potpisa. Međutim, političke implikacije su značajne. Uspješna inicijativa formalno bi obavezala Komisiju da odgovori na zahtjev zasnovan na vlastitoj klauzuli EU o ljudskim pravima. To bi pokazalo da je poziv na suspenziju utemeljen u širokoj i mjerljivoj javnoj podršci u više država članica.
Evropska unija se dugo predstavljala kao normativna sila posvećena međunarodnom pravu i ljudskim pravima. Član 2 njenih sporazuma o partnerstvu je temeljni princip. Ako stotine hiljada, a potencijalno i više od milion, evropskih građana insistiraju da se taj princip dosljedno primjenjuje, institucije EU suočit će se s testom kredibiliteta.
Ova peticija nije samo zbir potpisa. Ona je pokazatelj političke volje. Ona pokazuje da građani širom Francuske, Španije, Belgije, Italije, Irske, nordijskih država i šire koriste vlastite demokratske mehanizme EU kako bi zahtijevali odgovornost.
Bez obzira na to hoće li inicijativa na kraju dostići milion potpisa, jedna realnost je već uspostavljena. Zahtjev za suspenziju partnerstva EU-Izrael ušao je u institucionalni krvotok Evrope. Više se ne može odbaciti kao marginalna retorika. Ugrađen je u formalni demokratski proces Unije, a to predstavlja značajan razvoj u evropskom odgovoru na genocid u Gazi.
