PISjournal – Indijski premijer Narendra Modi nedavnim posjetama dvjema afričkim zemljama, Južnoj Africi i Etiopiji, u razmaku od mjesec dana, pokazuje više od rutinskog diplomatskog angažmana.
Ove posjete signaliziraju dublju evoluciju indijske vanjske politike – od naslijeđa nesvrstanosti ka samouvjerenijem obliku strateškog povezivanja, ukorijenjenom u solidarnosti Globalnog Juga.
Zanimljivo, i Južna Afrika i Etiopija članice su BRICS-a, a Indija će biti domaćin Samita BRICS-a 2026. Godine. U trenutku kada blok BRICS-a trpi pritisak Sjedinjenih Američkih Država, indijski angažman u ovim zemljama naglašava odlučnost New Delhija da sledi stratešku autonomiju, istovremeno ostajući čvrsto uz partnere Globalnog Juga.
Indijski pristup Africi također pokazuje spremnost da preuzme lidersku ulogu, naglašavajući povjerenje, razvoj i međusobno poštovanje. Modiove posjete Južnoj Africi u novembru i Etiopiji u decembru potvrđuju stratešku autonomiju Indije i njenu volju da održi partnerske odnose unatoč političkom i ekonomskom pritisku Washingtona.
Južna Afrika i Globalni Jug
Predsjedništvo Južne Afrike u G20 2025. godine odvijalo se u turbulentnom globalnom okruženju. Pojačana konkurencija velikih sila, sukobi u Ukrajini i Gazi te rastuće razočaranje u multilateralne institucije narušili su povjerenje u globalno upravljanje. Pretoria je, međutim, naslijedila rijetku stratešku priliku da vodi globalno upravljanje kroz Globalni Jug.
Indijsko predsjedništvo G20 2023. godine poslužilo je kao model Južnoj Africi. Pod etosom „Vasudhaiva Kutumbakam“ – „Svijet je jedna porodica“, Indija je globalnoj zajednici istaknula prioritete Globalnog Juga: digitalnu javnu infrastrukturu, klimatsko finansiranje, reformu multilateralnih razvojnih banaka i inkluzivni rast. Iskustvo Indije u postizanju Deklaracije lidera unatoč geopolitičkim razlikama poslužilo je Pretoriji kao vodič.
Zahvaljujući Indiji, Afrička unija je dobila status stalnog člana G20, što je dalo legitimnost i pregovaračku snagu Južnoj Africi da afričke prioritete uključi u globalnu ekonomsku agendu. Pretoria je promovisala normativno vođstvo kroz uključivanje afričkih pitanja u širu diskusiju, posebno u oblastima energetske tranzicije, održive infrastrukture, pripreme za pandemije i reforme finansijskih institucija.
Etiopija i strateška diverzifikacija
Ako Južna Afrika simbolizuje kontinuitet liderske uloge Globalnog Juga, Etiopija pokazuje stratešku hrabrost Indije. Modi je u Etiopiji boravio 16-17. decembra, u periodu intenzivnih geopolitičkih tenzija na Rogu Afrike i pogoršanih odnosa Addis Ababe sa Zapadom zbog optužbi o kršenju ljudskih prava.
Modi je odlikovan najvišim civilnim priznanjem Etiopije, Velikim ordenom časti Nishan, što simbolično potvrđuje Etiopiju kao pouzdanog strateškog partnera. Etiopija se istovremeno suočava s posljedicama prekida beneficija iz African Growth and Opportunity Act (AGOA) i smanjenom humanitarnom pomoći od SAD-a, što ozbiljno pogađa izvozne sektore tekstila i kože.
Indija u ovom kontekstu predstavlja partnera za stratešku diverzifikaciju – partnera jednakog statusa, bez prisilnih uslova, koji može pomoći Etiopiji u razvoju i osigurati pristup tržištima. Strateški, partnerstvo s Etiopijom omogućava Indiji jačanje utjecaja u Africi, posebno u konkurenciji s Kinom, Turskom i zapadnim silama.
Autonomija i principijelnost
Posjete Modi-ja Južnoj Africi i Etiopiji potvrđuju spremnost Indije da podrži partnere Globalnog Juga uprkos pritiscima SAD-a. Indija ne može zamijeniti ekonomski utjecaj Amerike, ali može ponuditi pouzdan razvojni partnerstvo zasnovano na međusobnom poštovanju.
Ove posjete nisu izolovani diplomatski događaji, već dio kontinuiranog napora da se međunarodni odnosi oblikuju kroz inkluzivnost, dostojanstvo i zajednički rast. Indija se razvija od politike nesvrstanosti prema strateškom povezivanju, birajući partnere po zajedničkim interesima, a ne pod vanjskim pritiskom.
Ovaj pristup jača tvrdnju Indije da Globalni Jug može oblikovati vlastitu sudbinu kroz partnerstvo i principijelno liderstvo, a ne dominaciju.
