Dr. Andreas Krieg
PISjournal – Izraelski ministar za pitanja dijaspore Amichai Chikli objasnio je vlastitu strategiju otvorenije nego što bi to mogao učiniti bilo koji kritičar.
Antisemitizam, rekao je u jednom intervjuu, ne zanima naročito prosječnog Evropljanina ili Amerikanca, dok ih strah od „radikalnog islama“ zanima „veoma, veoma mnogo“, pa Izrael zbog toga treba „iskoristiti tu činjenicu“.
Ovdje jedan visoki član izraelske vlade priznaje da je islamofobija postala svojevrsni trojanski konj pomoću kojeg Izrael želi pridobiti evropsku i američku javnost.
To je ujedno i najjasniji prikaz dosadašnje transformacije njegovog ministarstva pod Benjaminom Netanyahuom; institucije koja je nekada postojala kako bi štitila jevrejske zajednice u inostranstvu sada radi na pretvaranju evropskog straha od muslimana u politički kapital izraelske vlade.
Njegovo ministarstvo je osnovano upravo za suprotan posao.
Pitanja dijaspore nekada su podrazumijevala podršku jevrejskim zajednicama, slušanje njihovih potreba i zaštitu od sila koje im zaista prijete.
Ali dok su njegovi prethodnici pitali šta bi Jevreje učinilo sigurnima, Chikli pita koji se narativ može pretvoriti u političko oružje kako bi se nešto lakše prodalo javnosti. Najefikasnija prodajna poruka, zaključio je, nije sam Izrael, već strah od nekog drugog.
Civilizacijski rat
Nakon genocida u Gazi, stari argument u korist Izraela zasnovan na njegovim vlastitim zaslugama postalo je sve teže braniti, a na njegovo mjesto uvukao se novi.
Podržavajte Izrael, glasi taj argument, jer se Izrael bori protiv ljudi koji će sljedeći doći po vas.
U tom narativu Izrael postaje isturena baza jednog civilizacijskog rata, granica onoga što je Chikli u intervjuu za Jewish Insider 2024. godine nazvao „judeo-hrišćanskim svijetom“, suprotstavljenim „crveno-zelenom savezu“ progresivne ljevice i islama.
On namjerno zamagljuje granicu između suprotstavljanja nasilnim grupama i islama, preuzimajući tako dio političke matrice krajnje desničarskog populizma koji je u porastu širom Zapada.
Krug ljudi s kojima sarađuje to potvrđuje.
Chikli je održavao kontakte s Nacionalnim okupljanjem Marine Le Pen u Francuskoj, španskom krajnje desničarskom strankom Vox, Švedskim demokratama i nizozemskim populistom Geertom Wildersom — svakim od njih, političkim akterima čije su politike izgrađene na neprijateljstvu prema imigraciji i islamu.
Paradoksalno, ministarstvo osmišljeno da štiti Jevreje od antisemitizma postalo je ministarstvo subverzije, podstičući upravo onu publiku i mreže krajnje desnice koje su bile među glavnim nosiocima mržnje prema Jevrejima širom svijeta.
U oktobru 2025. godine, nekoliko dana nakon što su dva Jevreja ubijena, od kojih je jednog tokom oružane intervencije usmrtila policija, ispred sinagoge u Manchesteru na Jom Kipur, Chikli je pozvao engleskog agitatora Tommyja Robinsona, čije je pravo ime Stephen Yaxley-Lennon i koji je tokom prethodne dvije decenije prikupio više krivičnih osuda i proveo vrijeme u zatvoru, u Izrael.
Tada ga je pohvalio kao „hrabrog lidera na prvoj liniji borbe protiv radikalnog islama“.
Oni koji su se tada protivili njegovoj posjeti nisu bili pripadnici progresivne ljevice koju Chikli voli optuživati, već sami britanski Jevreji.
Board of Deputies of British Jews i Jewish Leadership Council nazvali su Robinsona „huljom koja predstavlja ono najgore u Britaniji“, dok su Chiklija odbacili kao „ministra za dijasporu samo po imenu“, koji je ignorisao zajednicu kojoj navodno služi.
Jevreji u čije ime tvrdi da djeluje nisu željeli imati nikakve veze s tim poduhvatom.
Jedna predrasuda u dva oblika
Ono što Chiklijevi sljedbenici često ne razumiju jeste da se antisemitizam i islamofobija ne takmiče za ograničenu količinu javnog saosjećanja.
To je ista predrasuda u dva različita oblika.
Obje počivaju na istoj pretpostavci da se manjina može osuđivati, bojati je se i isključivati je zbog njene vjere.
Zato bi ozbiljna kampanja protiv antisemitizma proširila tabu protiv demoniziranja bilo koga, jer je upravo taj tabu jedina stvar koja je historijski štitila Jevreje.
Umjesto toga, Chikli ga sužava.
Njegov dogovor poziva vlastitu manjinu da kupi iluziju određene sigurnosti tako što će svoju sigurnost prepustiti snagama koje se okupljaju protiv neke druge manjine.
Historija nije blagonaklona prema bilo kakvim dogovorima s fašistima.
Manjine rijetko prosperiraju kada društvo počne određivati ko zaista pripada, a ko ne pripada, a pokret usmjeren protiv muslimana danas nema razloga da se tu zaustavi.
Evropske krajnje desničarske tradicije imaju naviku da se ponovo okrenu protiv Jevreja.
Robinson je to pokazao već tokom iste sedmice, kada je na internetu napadao „elitističke Jevreje“.
Neprijatelj mog neprijatelja ispostavlja se i dalje moj neprijatelj.
A onda su tu i vrijednosti koje tvrdi da štiti.
Chikli predstavlja Izrael kao čuvara „judeo-hrišćanske civilizacije“, istine, slobodnog izbora i ljudskog dostojanstva.
Ako njegove riječi shvatimo ozbiljno, argument se raspada pod vlastitim teretom.
Država ne može propovijedati svetost civilizacije dok normalizira dehumanizaciju i masovno ubijanje Palestinaca.
Ne može podizati zastavu vjerske slobode dok podržava pokrete čija privlačnost počinje i završava sumnjom prema drugoj vjeri.
Izraelsko „Ministarstvo subverzije“ sada je bliže neliberalnoj, nacionalističkoj Evropi nego liberalnom poretku koji je nekada omogućavao sigurniji život Jevreja u dijaspori.
Korisni idioti
U međuvremenu, pripadnici evropske krajnje desnice nisu samo korisni idioti koje Izrael koristi.
Evropski populisti dobijaju nešto što se novcem ne može kupiti — jevrejsku podršku koja ih štiti od optužbi za antisemitizam i omogućava im da neprijateljstvo prema muslimanima predstave kao obični politički realizam.
Netanyahuova vlada zauzvrat dobija političare koji će braniti njen rat u Gazi i suprotstavljati se zagovaranju palestinskih prava.
Strah od muslimana je valuta kojom trguju.
U svom intervjuu Chikli nije sugerisao da Evropljani trebaju da se bore protiv antisemitizma, već da jedan strah zamijene drugim kako bi popunili duboko ukorijenjenu evropsku potrebu za značajnim „drugim“ prema kojem će definirati vlastiti identitet.
Institucija izgrađena da povezuje Izrael s jevrejskim zajednicama odlučila je da najlakši put ka odbrani neodbranjive retorike i djelovanja Netanyahuove vlade ne vodi kroz uvjeravanje da je Izrael u pravu, već kroz stvaranje većeg straha među Evropljanima.
I od Jevreja traži da svoju sigurnost povjere upravo politici kolektivne sumnje od koje je njihova vlastita historija trebala naučiti Zapad da strahuje.
Niko nikada nije pobijedio mržnju prema jednom narodu finansiranjem mržnje prema drugom.
