PISjournal – Bilo tokom ove ili naredne vlade, pitanje regrutacije ubrzat će kolaps cionističkog projekta.
Uz dvogodišnji genocid u Gazi, svi ovi ratovi koje je „Izrael“ pokrenuo protiv regiona – od Libana do Jemena i Irana – bili su neminovni. Jedina nepoznanica bile su konkretne okolnosti pod kojima će izbiti.
Pod vodstvom Netanyahua, bjegunca od Međunarodnog krivičnog suda, logika dvogodišnjeg prebacivanja „Izraela“ s jednog ratišta na drugo bila je vođena jednim ciljem: održati njegovu vladu na vlasti i njega samog dalje od suda, a na kraju i zatvora. Kolaps izraelske sigurnosti 7. oktobra 2023. praktično je zapečatio kraj njegove političke karijere čim oružje utihne. Stoga on od tada razvlači vrijeme, nadajući se da će proći dovoljno dugo između 7. oktobra i narednih izbora da bi njegovoj stranci dao šansu za oporavak.
Rezultat ovog faustovskog sporazuma bio je najduži period aktivnog rata u historiji cionističkog projekta, sa neviđenim vojnim gubicima i manjkom od 12.000 vojnika u IOF-u. Ovaj jaz samo se produbljuje, jer se fundamentalna realnost regionalne pozicije „Izraela“ nije promijenila uprkos njegovom dvogodišnjem razaranju. Već nakon prošlogodišnje proklamirane „pobjede“ nad Hezbollahom u Libanu, Tel Aviv je bio primoran priznati da takav cilj nikada nije postignut i sada se priprema za drugi pokušaj slamanja pokreta otpora.
Također, niko ozbiljno ne vjeruje da je 12-dnevni rat protiv Irana bio konačni obračun. Naprotiv, otvorio je novu fazu direktnih sukoba s Teheranom, pri čemu se obje strane aktivno pripremaju za nastavak neprijateljstava.
Ovo rastuće opterećenje izraelskih oružanih snaga i ekonomije ponovo je u prvi plan izbacilo pitanje koje najviše prijeti kolapsu vlade – pitanje vojne obaveze.Od svog osnivanja, „Izrael“ je provodio univerzalnu regrutaciju Jevreja, uz jednu veliku iznimku: Haredima, poznatim i kao „ultraortodoksna“ zajednica.
Iako su najvidljivije religiozni, Haredimi su oduvijek bili u najboljem slučaju ambivalentni prema cionizmu. Za one koji su historijski uvedeni u cionistički tabor, njihova podrška uvijek je bila visoko uslovljena. Tokom osam decenija postojanja „Izraela“, ključni uslov bio je da se Haredi muškarcima dozvoli zamjena vojne službe vjerskim studijama.
Od 1948. proporcionalni rast ultraortodoksne zajednice, kao i sada već očigledno opterećenje izraelske vojske, učinili su njihovo trajno izuzeće jednom od najeksplozivnijih unutrašnjih kontradikcija u doseljeničkom projektu. Bez izuzetka, svaka cionistička opoziciona stranka označila je Haredime kao „izbjegavaoce služenja“, dok su istaknute ličnosti poput Bennyja Gantza i Avigdora Liebermana zagovarale sve – od zatvaranja onih koji izbjegavaju regrutaciju do oduzimanja državljanstva i političkih prava. Stabilne većine javnosti sve snažnije podržavaju ukidanje ovih izuzeća.
Na nesreću Netanyahua, upravo je s Haredimima vezao svoju političku sudbinu posljednje decenije. Kako bi ostao na vlasti, Likud se oslanja na koalicije s ultraortodoksnim strankama, posebno Shasom i „Ujedinjenim judaizmom Tore“. Značajno je da je Shas, koji prvenstveno predstavlja ultraortodoksne među Mizrahijima i Sefardima (arapskim i zapadnoazijskim Jevrejima), tek 2010. formalno unio cionizam u svoj program.
Za obje stranke, crvena linija njihove podrške uvijek je bila zadržavanje ovog sve neodrživijeg izuzeća, do te mjere da su od juna ove godine napustile vladu, ostavivši je na ivici kolapsa i potpuno zavisnu o podršci religijsko-cionističkih partija Bezalela Smotricha i Itamara Ben-Gvira.
Prošle sedmice, Vrhovni sud – koji je već proglasio Haredi izuzeće nezakonitim – naložio je vladi da uvede značajne sankcije protiv ultraortodoksnih muškaraca koji odbijaju služiti vojsku, dajući rok od 45 dana. Da bi se izvukao iz ove situacije, Netanyahu mora ili progurati novi zakon koji bi ponovno legalizirao izuzeće (sve politički neizvodljivije), ili poslušati sud i time efektivno raskinuti savez s ultraortodoksnima, čime bi okončao i svoju vladu i svaku šansu za povratak na vlast.
S manje od godinu dana do obaveznih izbora, Netanyahuova vlada ušla je u terminalnu fazu, a njen kolaps u narednim mjesecima gotovo je izvjestan. U krajnje nevjerovatnom slučaju da se ponovo domogne vlasti, njegova potreba da nastavi izuzimati određenu zajednicu od tereta politike beskonačne regionalne agresije ostala bi jednako akutna – i jednako neizvediva – kao i sada.
U daleko vjerovatnijem scenariju da cionistička opozicija preuzme vlast, vjerovatno pod Naftalijem Bennettom, dani bilo kakvih posebnih izuzeća od troškova održavanja okupacije biće završeni. U tom slučaju, religijski lideri Haredi partija – koji predstavljaju većinu sadašnjeg i budućeg demografskog rasta jevrejske populacije – jasno su izrazili svoju reakciju. Riječima izraelskog glavnog rabina Jicḥaka Josefa: „Ako se učenike ješiva prisili na vojsku, svi ćemo se ukrcati na avione i napustiti Izrael.“
Bila bi to ironija historijskih razmjera ako bi se ispostavilo da je upravo Netanyahu – slijedeći politiku beskonačne regionalne agresije do tačke iscrpljenosti i to isključivo radi sopstvene političke egzistencije – najodgovorniji za to što je cionistički projekat u Palestini postao neodrživ. Na vrh njegovog dosadašnjeg nasljeđa obilježenog genocidom, to bi bila odgovarajuća završna tačka njegovog životnog djela.
