PISjournal – Razumijevanje složenosti današnjeg uzburkanog svijeta i posljedica ovako zastrašujuće globalne stvarnosti zahtijeva znanje i umijeće prepoznavanja i analize odnosa moći u svjetskom poretku, u okviru obrazaca i paradigmi koje oblikuju kreatori politika i akteri koji konstruiraju geometriju globalnog sistema.
To je znanje i umijeće koje mora ići dalje od općih pristupa te imati sposobnost razumijevanja i analize „nevidljive ruke“ u globalnim događajima. Prepoznavanje nevidljive ruke u međunarodnim odnosima i odnosima moći može se smatrati temeljem za osmišljavanje i provođenje poželjne politike.
Iako se pojam nevidljive ruke prvenstveno veže za ekonomiju i skrivene odnose ponude i potražnje u trgovini, njegove se manifestacije jasno mogu uočiti i u međunarodnoj politici. Ako prihvatimo definiciju da je „međunarodna politika trajna borba za moć koja se nužno ne završava uvijek ratom“, možemo uočiti oblik nevidljive ruke koji regulira geopolitičku ponudu i potražnju moći.
Zapadni standardi međunarodnih organizacija pretvorili su ove globalne strukture u instrumente moći velikih aktera poput Evropske unije i Sjedinjenih Američkih Država. Od Ujedinjenih naroda pa sve do Međunarodne agencije za atomsku energiju, ove institucije su tokom posljednjih decenija uglavnom djelovale u okviru obrasca nevidljive ruke Zapada i Sjedinjenih Država.
Djelovanje Međunarodne agencije za atomsku energiju u protekle tri decenije bilo je takvo da se stiče dojam kako je ta međunarodna organizacija zapravo jedna od struktura američke vanjske politike. Neuspjeh Agencije u slučaju lažnih tvrdnji o iračkom nuklearnom oružju i konstrukciji Drugog rata protiv Iraka 2003. godine, kao i ignoriranje izraelskog nuklearnog arsenala, pokazuju da ova institucija djeluje u skladu sa zapadnim ciljevima i standardima. Pristup Agencije iranskom nuklearnom dosjeu također se može analizirati u okviru iste instrumentalne perspektive, u službi Sjedinjenih Američkih Država.
Ponašanje i izjave Rafaela Grossija, generalnog direktora Agencije za atomsku energiju, u vezi s iranskim nuklearnim pitanjem tokom protekle godine mogu se smatrati oblikom njegove usklađenosti s agresivnom politikom američkog predsjednika Donalda Trumpa, što se može analizirati kroz sljedeće tačke:
Prvo – Iran kao Grossijeva pregovaračka karta:
Iranski nuklearni dosje tokom proteklih decenija stalno je bio među prioritetima Agencije za atomsku energiju i njenih najviših sastanaka, što je u većini slučajeva bilo na štetu Irana i rezultiralo konstruiranjem nove prijetnje protiv te zemlje. Ovaj trend sukobljavanja Agencije s Iranom tokom mandata Rafaela Grossija prerastao je u institucionaliziranu iranofobiju, pri čemu Grossi uporno insistira na tvrdnjama o navodnoj vojnoj upotrebi iranskog nuklearnog programa i obogaćivanja uranija.
Agresivni pristup Rafaela Grossija iranskom nuklearnom pitanju treba sagledavati u kontekstu njegovih ličnih ciljeva, posebno ambicije da postane generalni sekretar Ujedinjenih naroda. Grossijeva težnja za moći pretvorila je Iran u sredstvo njegovog napredovanja, pri čemu je iranski nuklearni dosje postao njegova karta u globalnim odnosima moći. Ukoliko bi Grossi bio izabran za generalnog sekretara UN-a, suočio bi se s iranskim nuklearnim pitanjem unutar te organizacije; stoga mu odgovara da se taj dosje sada zatvori djelovanjem Donalda Trumpa, kako bi tokom njegovog eventualnog mandata imao manje izazova.
Drugo – Grossi kao instrument rata u međunarodnoj politici:
Pristup Rafaela Grossija iranskom nuklearnom pitanju u okviru Agencije, koji je doprinio oblikovanju globalnog projekta iranofobije, ne može se smjestiti u okvire principa međunarodnog prava. Ako međunarodnu politiku shvatimo kao stalnu borbu za moć koja ne mora nužno završiti ratom, tada se Grossijev pristup, koji kontinuirano služi kao izgovor Zapadu, Izraelu i Sjedinjenim Državama za agresiju protiv Irana, može smatrati temeljem permanentnog ratnog stanja u međunarodnoj politici. Grossijevi verbalni napadi, koji su doprinijeli stvaranju okvira za ljetnu agresiju Izraela i SAD-a na Iran 2025. godine, pretvorili su Agenciju i samog Grossija u instrument rata u rukama zapadnih aktera.
Treće – Grossi kao proizvođač tenzija:
I nakon više od sedam mjeseci od izraelsko-američke agresije na Iran, posebno na iranske nuklearne objekte, Grossi i dalje djeluje u okviru tima Evropske unije, Izraela i Sjedinjenih Država protiv Irana.
Tokom proteklog mjeseca, u trenutku kada se formirao novi talas prijetnji protiv Irana od strane zapadnog bloka i Izraela te su se povećale mogućnosti vojne agresije, mnogi regionalni i globalni akteri započeli su konsultacije s ciljem smanjenja tenzija između Irana i SAD-a. Međutim, istovremeno s ovim deeskalacijskim naporima, Grossi zauzima izrazito eskalacijski pristup i ponovo podstiče Sjedinjene Države i Izrael na agresiju protiv Irana.
Rafael Grossi je, kao direktor Međunarodne agencije za atomsku energiju, u razgovoru za špansku televizijsku mrežu RTVE ponovo istakao postojanje „značajnih količina uranija obogaćenog do 60 posto u Iranu, što je, prema njegovim tvrdnjama, blizu nivoa potrebnog za izradu nuklearnog oružja“.
Naglašavanje iranskog uranija obogaćenog do 60 posto usred Trumpove kampanje prijetnji protiv Irana predstavlja oblik destabilizacije globalnog poretka i pokazuje da Agencija za atomsku energiju djeluje kao nevidljiva ruka Zapada u međunarodnoj politici.
Razumijevanje odnosa moći kroz koncept nevidljive ruke može pomoći u tumačenju mnogih anarhičnih procesa savremenog svijeta. Nedavne izjave Rafaela Grossija o 60 posto obogaćenom uraniju u Iranu i mogućnosti njegove vojne upotrebe, istovremeno s agresivnim pristupom Donalda Trumpa prema političkom sistemu Irana, mogu se smatrati jasnom manifestacijom nevidljive ruke međunarodne politike.
Pristup koji je Grossi zauzeo tokom protekle godine prema iranskom nuklearnom programu sadrži brojne elemente usklađenosti s agresivnom politikom Donalda Trumpa protiv političkog sistema i strateških interesa Irana u globalnom poretku.
Ovakav obrazac saradnje Grossija i Trumpa u odnosu prema Iranu može se dokumentirati pod nazivom: Grossi kao nevidljiva ruka Sjedinjenih Američkih Država za agresiju protiv Irana.
Zajednički interesi Rafaela Grossija i Donalda Trumpa u agresiji na Iran zatvorili su diplomatske kanale za smanjenje tenzija između Irana i Zapada. U takvim okolnostima, najviši iranski donosioci odluka moraju se pripremiti za najteže moguće odluke.
Ekskluzivno PISjournal
