PISjournal – Od 1980-ih i s porastom terorista koje podržavaju strane zemlje u regiji, šiiti su u raznim zemljama bili izloženi rastućim valovima nasilja. Pakistan je jedna od zemalja u kojima se ova kriza široko pojavila, a višestruke naoružane grupe i kontinuirana nestabilnost učinile su ovu zemlju opasnim mjestom za šiitske muslimane.
Tokom protekle četiri decenije, nekoliko šiita je izgubilo živote u takfirskim napadima, a mnogi drugi su povrijeđeni ili raseljeni.
U najnovijem terorističkom činu u Pakistanu, bombaš samoubica je u petak napao šiitsku džamiju u glavnom gradu Islamabadu, ubivši 36 vjernika i ranivši desetine drugih. Eksplozija je probila džamiju Khadija al-Kubra u gradskom području Tarlai.
Pakistanski ministar vanjskih poslova Mohammad Ishaq Dar potvrdio je da je napad bio samoubilački bombaški napad. Povezana osoba terorističke grupe ISIS preuzela je odgovornost za eksploziju.
Kao odgovor, pakistansko Ministarstvo unutrašnjih poslova objavilo je hapšenje četiri osumnjičenika povezana s bombaškim napadom tokom sigurnosnih operacija u Pešavaru i Nowsheri u provinciji Khyber Pakhtunkhwa. Ministarstvo je tvrdilo da dokazi jasno ukazuju na to da su operativci ISIS-a sa sjedištem u Afganistanu planirali, obučavali i usmjeravali napad.
Ovaj napad naglašava stalno ciljanje pakistanske šiitske zajednice od strane ekstremističkih grupa i kontinuiranu krhkost njihove sigurnosti. Ovaj obrazac otkriva namjernu strategiju militanata da se fokusiraju na šiite, s ciljem podsticanja sektaških sukoba i šire nestabilnosti širom zemlje.
Ovaj napad je samo jedan nedavni primjer u višedecenijskoj kampanji smrtonosnog nasilja nad pakistanskim šiitima. Vlasti su tokom godina zabilježile brojne slične napade, u kojima su hiljade ljudi izgubile živote.
Teroristički napadi na šiite 1980-ih i 1990-ih
Godine 1988. izvršen je teroristički napad usmjeren na šiite u Gilgitu, u kojem je ubijeno najmanje 150, a ranjeno 100 ljudi. Napad, koji je izvela militantna grupa Sepah-e-Sahaba, označio je jedno od prvih masovnih ubistava šiita u Pakistanu nakon etno-religijskih sporova.
Kampanja nasilja protiv šiitskih muslimana u Pakistanu nastavila se tokom 1990-ih, naglo eskalirajući pojavom terorističke organizacije Lashkar-e-Jhangvi (LeJ) 1996. godine. Grupa je javno proglasila svoj cilj – „čišćenje“ šiita iz Pakistana.
Ova deklaracija pokrenula je talas ciljanih atentata i brutalnih napada. Period 1998–1999. godine obilježen je posebno sumornim nizom masakra i ubistava u Karačiju i drugim regijama. Šiitski profesionalci, intelektualci i obični građani postali su specifične mete. Sektaško nasilje u tom periodu postalo je svakodnevna stvarnost, a prijavljene statistike pokazuju da su stotine ljudi postale žrtve ovih terorističkih napada.
Pojačani zločini protiv šiita u trećem milenijumu
S početkom trećeg milenijuma, sektaška ubistva i bombaški napadi usmjereni protiv pakistanskog šiitskog stanovništva naglo su porasli. Između 2001. i 2004. godine, izvedeno je stotine napada na šiitske vjernike, mjesta njihovih okupljanja i vjerskih objekata od strane ekstremističkih grupa poput Sipah-e-Sahaba i Lashkar-e-Jhangvi.
Jedan od najsmrtonosnijih napada u ovom periodu dogodio se 4. jula 2003. godine, kada je meta bila šiitska hazarska džamija u Quetti, glavnom gradu provincije Balochistan. U samoubilačkom bombaškom napadu, nakon kojeg je uslijedila pucnjava, ubijeno je više od 53 ljudi, a desetine su ranjene. Napad je izvela grupa Lashkar-e-Jhangvi, poznata po svojoj eksplicitnoj kampanji protiv hazarske šiitske zajednice.
Tokom 2006. i 2007. godine, u Islamabadu, Karačiju i Lahoreu prijavljen je niz bombaških napada i napada na šiitska okupljanja. U ovim napadima poginulo je mnogo šiita i izazvala se široka zabrinutost za sigurnost zajednice.
Nasilje je dodatno eskaliralo tokom 2010-ih, kako po intenzitetu tako i po geografskom obimu. Ekstremističke grupe, uključujući Tehrik-e-Taliban Pakistan, Lashkar-e-Jhangvi, Sipah-e-Sahaba, Jundallah i frakcije povezane s ISIS-om, odigrale su odlučujuću ulogu u ovom valu sektaškog nasilja.
Dana 16. aprila 2010. godine, militanti iz Lashkar-e-Jhangvija izveli su bombaški napad na bolnicu u Quetti, nakon čega je uslijedio oružani napad, u kojem je ubijeno 12 hazarskih šiita a ranjeno 47 drugih.
Dana 6. maja 2011. godine, teroristi su otvorili vatru na šiitski skup u Quetti, ubivši osam ljudi i ranivši još 15. Napadi na hazarska naselja označili su prvi val serije teških napada na zajednicu. Jamaat-ul-Ahrar preuzeo je odgovornost za napad.
Dana 20. septembra 2011. godine, naoružani militanti su napali autobus koji je prevozio hazarske šiite u Quetti, ubivši najmanje 26 putnika i ranivši šest drugih. Masakr je izazvao proteste širom Pakistana, a odgovornost je preuzela Lashkar-e-Jhangvi.
Izvještaji iz 2012. godine dokumentovali su porast ciljanih ubistava šiitskih aktivista, intelektualaca i civila od strane terorista širom zemlje. Prema dostupnim podacima, samo te godine u Pakistanu je ubijeno više od 450 šiita.
Jedan od najbrutalnijih incidenata dogodio se 28. februara 2012. godine u planinskoj regiji Khyber Pakhtunkhwa. Militanti iz grupe Jundallah zaustavili su nekoliko autobusa, odvojili šiitske putnikei pogubili njih 18, pored puta, među kojima je bilo troje djece. Sektaški masakr izazvao je široko rasprostranjeno negodovanje unutar šiitske zajednice.
U augustu 2012. godine, u regiji Gilgit-Baltistan dogodio se još jedan napad, gdje su šiitski putnici prisilno izvedeni iz autobusa i ubijeni u oružanom napadu. Ovaj incident označio je još jedan sistematski napad na šiite na sjeveru Pakistana.
Dana 10. januara 2013. godine, niz koordiniranih bombaških napada potresao je Quettu, ubivši 130 šiita i ranivši još 270. Terorističke grupe koje djeluju pod zastavama Ujedinjene armije Baloch i Lashkar-e-Jhangvija izvele su napade.
Dana 13. maja 2015. godine, militanti Džundale otvorili su vatru na autobus koji je prevozio ismailske šiitske putnike u Karačiju, ubivši 45 ljudi i ranivši desetine drugih.
Na meti napada našli su se i šiitski vjerski obredi. Dana 23. oktobra 2015. godine, u bombaškom napadu tokom procesije Ashura u gradu Jacobabadu, u provinciji Sindh, ubijene su 23 osobe, a nekoliko drugih je ranjeno. Lashkar-e-Jhangvi preuzeo je odgovornost za napad.
Dana 31. marta 2017. godine, bomba je eksplodirala na pijaci u Parachinaru, usmrtivši najmanje 24 osobe i ranivši 70 drugih. Jamaat-ul-Ahrar je identificiran kao grupa koja stoji iza napada.
Dana 12. aprila 2019. godine, eksplozija je pogodila hazarsku pijacu u Quetti, usmrtivši 16 i ranivši 30 ljudi.
Sektaško nasilje i teroristički napadi na šiite nastavili su se i u 2020-ima, a u nekim godinama su se dodatno intenzivirali.
Dana 4. marta 2022. godine, pripadnici ISIS-ove provincije Horasan izveli su samoubilački bombaški napad na džamiju u Pešavaru, u provinciji Hajber Paktunkva, ubivši 63 osobe i ranivši 196 drugih.
Dana 21. novembra 2024. godine, veliki konvoj vozila koji je prevozio šiite napadnut je iz zasjede u okrugu Kurram u Khyber Pakhtunkhwi. U teškoj pucnjavi poginulo je najmanje 54 ljudi, a više od 86 je ranjeno. Napad se svrstava među najsmrtonosnije incidente sektaškog nasilja u sjeverozapadnom Pakistanu posljednjih godina, a ISIS je identificiran kao glavni osumnjičeni. Otprilike u isto vrijeme, u sličnoj zasjedi u Parachinaru ubijeno je najmanje 42 šiita.
Tokom protekle tri decenije, teroristički napadi na šiitsko stanovništvo Pakistana su stalno i alarmantno rasli, razvijajući se u jednu od najdubljih sigurnosnih i društvenih kriza u zemlji. Organizovane ekstremističke grupe, posebno takfiri mreže, namjerno su ciljale džamije, vjerske obrede, konvoje i šiitska područja u nastojanju da šire strah i nestabilnost širom zemlje.
Ispitivanje ovih napada pokazuje da su se iz godine u godinu širili ne samo po broju već i po smrtonosnosti, geografskom dosegu i operativnoj sofisticiranosti.
Ove akcije nisu samo sporadični napadi, već ukazuju na dobro smišljenu strategiju rasplamsavanja sektaških sukoba i potkopavanja društvenog suživota u Pakistanu. Glavni cilj ovih grupa je destabilizacija zemlje, potkopavanje vlade i stvaranje jaza između različitih sekti i religija kako bi unaprijedile svoju ideološku i političku agendu pod sjenom nesigurnosti.
Ekskluzivno PISjournal
