PISjournal – Čile je zanimljiv i jedinstven slučaj u globalnoj dijaspori: zemlja s najvećom palestinskom zajednicom izvan Bliskog istoka. Procjenjuje se da je u Čileu oko 500.000 ljudi palestinskog porijekla, što je više nego u mnogim arapskim državama poput Libana ili Egipta izvan same Palestine i Sirije. Ta zajednica ima duboke historijske i kulturne korijene u čileanskom društvu i snažno je uticala na tamošnju politiku, kulturu i identitet.
Historijske i kulturne osnove
Prvi val palestinskih migranata stigao je u Čile krajem 19. i početkom 20. stoljeća, potaknut nestabilnošću u Osmanskom carstvu te ekonomskim i socijalnim prilikama u njihovoj domovini. Ti rani imigranti najprije su se bavili trgovinom i postepeno su izgradili veze unutar sredine u kojoj su se naselili. Najveći val došao je nakon Nakbe 1948. godine – događaja koji je označio prisilno raseljavanje stotina hiljada Palestinaca prilikom osnivanja države Izrael, što je duboko obilježilo identitet čileanskih Palestinaca.
Kroz generacije, palestinska zajednica je sačuvala svoju kulturu i identitet, kako kroz jezik i tradiciju, tako i kroz institucije i društvene inicijative. Jedna od najpoznatijih manifestacija tog identiteta je fudbalski klub Club Deportivo Palestino, osnovan 1920. godine kao izraz identiteta i ponosa palestinskog naroda u Čileu. Klub kao simbol solidarnosti i veze s domovinom redovito ističe palestinsku zastavu i simbole, čak i tokom takmičenja u čileanskoj Primera División ligi.
Fudbal, kao društvena sfera, poslužio je kao moćno sredstvo identiteta i mobilizacije: Palestino je postao mjesto okupljanja, otpora i solidarnosti sa Palestinom, a podrška zajednici prelazi okvire sportskog kluba – timu se pridaju politički i simbolički značaji koji nadilaze same rezultate na terenu.
Politička i društvena uloga zajednice
Danas palestinska zajednica u Čileu ne samo da čuva identitet, već je postala i relevantan politički akter. Razne organizacije, kulturni centri i udruženja aktivno rade na očuvanju identiteta, potiču međusobnu povezanost s Palestinom i, posebno u posljednje dvije godine, organiziraju brojne događaje u znak solidarnosti s Palestincima pogođenima sukobom u Gazi.
Nedavne manifestacije uključuju i komemoracije te javne događaje na kojima se poziva na međunarodnu pravdu, poštivanje ljudskih prava i prekid nasilja. Naprimjer, u oktobru 2025. godine u Santiagu je obilježen Dan palestinskih žena, uz prisustvo visokih čileanskih državnih dužnosnika koji su ojačali javnu podršku Palestini i pozvali na moralnu odgovornost globalne zajednice.
Također, Čile je bio domaćin važnih međunarodnih konsultacija o pravima Palestinaca, što je okupilo predstavnike UN a, civilnog društva i same dijaspore, čime je Santiago postao prostor za promoviranje palestinskih prava u regionalnom i međunarodnom kontekstu.Zajednica doprinosi društvenom pejzažu Čilea na mnogim poljima – od kulture i obrazovanja do politike i ljudskih prava. Palestinski imigranti i njihovi potomci zauzimaju uticajne pozicije, doprinose lokalnom javnom diskursu i često se smatraju ključnim faktorom u oblikovanju čileanskog odnosa prema palestinskom pitanju.
Uticaj na čileansku vanjsku politiku
Zbog snažnih veza s Palestinom i društvenih mobilizacija, Čile je do sada zauzimao izražen propalestinski stav u međunarodnim pitanjima. Na diplomatskoj razini, Čile je priznao državu Palestinu još 2011. godine, a aktuelna administracija pod predsjednikom Gabrielom Boricom potvrdila je nastavak podrške palestinskim pravima i zahtjevima za poštivanjem međunarodnog prava.
U maju 2025. godine, Čile je povukao vojne atašee iz Tel Aviva kao znak protesta zbog humanitarne situacije u Gazi, što je dodatno naglasilo distanciranje od politike Izraela i jačanje stava u korist Palestinske države. Ova odluka izazvala je unutrašnje debate, uključujući kritike Židovske zajednice u Čileu i političkih oponenata koji su upozorili da bi takvi potezi mogli uticati na međunarodne odnose i strateške interese zemlje.
Poznate ličnosti palestinskog porijekla
Palestinska zajednica u Čileu, dala je brojne istaknute ličnosti koje su oblikovale politiku, kulturu, ekonomiju i javni život zemlje. Njihovo prisustvo ne samo da odražava historiju migracije i očuvanja identiteta, već i pokazuje kako se palestinsko naslijeđe uspješno ispreplelo sa čileanskim društvom.
Jedna od najpoznatijih figura je Daniel Jadue, dugogodišnji gradonačelnik opštine Recoleta u Santiagu i jedan od najistaknutijih političara ljevice. Jadue je postao međunarodno prepoznatljiv po uvođenju inovativnih „općinskih apoteka“, „općinskih optika“ i drugih javnih programa koji smanjuju troškove života građanima. Kao potomak palestinskih imigranata, otvoreno se zalaže za palestinska prava i predstavlja važan politički glas dijaspore.
U svijetu sporta, posebno fudbala, Palestinci u Čileu imaju snažnu simboličku ulogu. Club Deportivo Palestino, iako institucija a ne pojedinac, povezan je sa brojnim poznatim igračima palestinskog porijekla. Među najpoznatijima je Roberto Bishara, fudbaler koji je nastupao za klub Palestino, ali i za reprezentaciju Palestine, postavši most između dvije domovine. Još jedno ime je Luis Antonio Jiménez, poznat kao „El Mago“, koji je također isticao svoje palestinsko porijeklo i doprinio popularnosti kluba.
U sferi kulture i biznisa, mnoge porodice palestinskog porijekla imale su veliki uticaj. Porodice Yarur, Said, Sfeir i Hirmas ubrajaju se među ekonomski najuticanije u državi, posebno u finansijama, tekstilnoj industriji i medijima. Njihove fondacije i poslovni projekti danas podržavaju kulturne i društvene inicijative širom Čilea.
Značajni su i intelektualci poput Roderiga Undurrage, te umjetnici, novinari i akademici koji doprinose vidljivosti palestinskog identiteta u javnom prostoru.Kolektivno, ove ličnosti predstavljaju snagu i vitalnost palestinske dijaspore u Čileu, istovremeno čuvajući naslijeđe i obogaćujući čileansko društvo.
Mogući izazovi i prijetnje podršci Palestini
Iako podrška Palestini u Čileu trenutno ostaje snažna, postoje faktori koji bi mogli ugroziti taj dugoročni stav. Prvo, unutrašnje političke promjene i geopolitički pritisci – naprimjer, potencijalna promjena vlade ili vanjskopolitičkih prioriteta – mogu dovesti do revidiranja stavova u međunarodnim konfliktima. Iako su društveni pokreti snažni, politički establishment u Čileu je raznolik i politička podrška se može promijeniti ukoliko se prioritete fokusira na druga globalna pitanja ili se pojave ekonomski pritisci koji zahtijevaju redefiniciju vanjske politike.
Drugo, promjene u percepciji i prioritetima čileanskog javnog mnijenja – posebno među mlađim generacijama ili među onima koji se ne identificiraju s palestinskim nasljeđem – mogu uticati na dugoročnu podršku. Iako multikulturalizam i solidarnost ostaju jaki, postoji rizik da se fokus pomakne ukoliko se društveni ili ekonomski problemi u zemlji pojačaju, što bi moglo umanjiti energiju usmjerenu prema vanjskim pitanjima kao što je izraelsko palestinski sukob.
Treće, međunarodni pritisci – kroz globalne saveze, trgovinske i diplomatske interese – mogli bi uticati na čileansku politiku. Ako Čile bude morao balansirati između uloga u regionalnim organizacijama, trgovinskih odnosa s partnerima koji se ne slažu s podrškom Palestini ili diplomatskih pritisaka, podrška Palestini bi mogla biti stavljena pod evaluaciju i moguće promjene.
Iako se u ovom trenutku čini da široka javna i društvena podrška Palestini ostaje čvrsta, navedeni faktori pokazuju da podrška nije garantirana bez izazova. U kontekstu globalnih tenzija i političkih kretanja, Čile bi se mogao suočiti s dilemom u kojoj će morati balansirati između interne solidarnosti i vanjskih pritisaka.
Ekskluzivno PISjournal
