PISjournal – Najnovija runda kritika američkog predsjednika Donalda Trumpa prema Evropi ponovo je izazvala rasprave među transatlantskim saveznicima.
Trumpov prezir prema evropskim partnerima jasno je istaknut u njegovoj nedavno objavljenoj strategiji nacionalne sigurnosti, u kojoj je sugerisao da se kontinent nalazi pred civilizacijskim padom, a evropske lidere je označio kao „slabe“.
Ove kritike u Evropi su dočekane s poznatim negodovanjem, ali i sa podsjetnikom da kontinentalna sigurnost ne može biti u potpunosti zasnovana na američkoj podršci. Ipak, iza ovih izjava stoji složeniji skup ideoloških, strateških i instinktivnih stavova koji objašnjavaju Trumpovu odbojnost prema Evropi.
Prema Jeremyju Shapiru, direktoru istraživanja u Evropskom vijeću za vanjske odnose i stručnjaku za Trumpove međunarodne stavove, ključni element Trumpove percepcije svijeta je podjela između snage i slabosti. „On obraća pažnju na snagu, a nekako ignoriše slabost“, objašnjava Shapiro.
U tom kontekstu, Evropa je dugo bila označena kao slaba, zbog niskih nivoa vojnih izdataka, zavisnosti od američke sigurnosne podrške i, kako Trump to vidi, dekadencije društvenih i kulturnih institucija. Ova percepcija, kaže Shapiro, čini da Trumpu Evropa nije toliko važna, a trenutni izrazi preziranja su više refleksija frustracije nego duboko emocionalno neprijateljstvo.
Međutim, instinktivna percepcija slabosti Evrope nije jedini razlog za Trumpovu kritiku.Na njegov stav značajno su uticali savjetnici iz njegovog drugog mandata, poput potpredsjednika J.D. Vancea i ideologa poput Patricka Deneena i Yorama Hazonyja.
Ovi savjetnici predstavljaju Evropu kao bastion liberalnih vrijednosti koje Trumpova administracija u okviru MAGA filozofije vidi kao prijetnju američkom nacionalizmu.
Evropa, smatraju oni, simbolizuje kulturnu i političku dekadenciju, institucionalni liberalizam i globalističke vrijednosti koje su, prema ovoj perspektivi, osujetile Trumpov prvi mandat i ugrožavaju viziju „nacionalističke Amerike“.
Trumpova kritika Evrope stoga ima duboke ideološke korijene: ona nije samo politička ili ekonomska, već kulturna i civilizacijska. Evropske zemlje su, po Trumpovom shvatanju, suviše birokratske, previše regulisane i previše oslonjene na liberalne vrijednosti koje Trump i njegovi savjetnici doživljavaju kao suprotstavljanje nacionalnoj i populističkoj agendi.
Poseban primjer je blokada njegovih poslovnih transakcija u Evropi, poput terena za golf u Irskoj, što je dodatno učvrstilo njegovu percepciju Evrope kao prostora suprotstavljanja njegovim interesima. Iako se radi o relativno prozaičnim problemima, oni su simbolično uticali na formiranje šireg stava prema kontinentu.
Trgovinski disbalans i NATO potrošnja često su istaknuti kao razlozi za Trumpovo nezadovoljstvo, ali prema Shapiru, oni služe više kao instrument političkog pritiska nego kao stvarni motiv. Debata o troškovima NATO-a, ističe on, Trumpu omogućava da izvrši pritisak na saveznike, dok trgovinski deficit Evrope doživljava ozbiljnije, jer je direktno povezan s njegovim shvatanjem američke ekonomske snage.
U ovom smislu, Evropa je viđena kao slab, ali pouzdan saveznik, čiji problemi mogu poslužiti kao sredstvo za demonstraciju američke dominacije i unapređenje unutrašnje političke agende MAGA pokreta.
Odnos između Trumpa i Evrope dodatno je oblikovan njegovim instinktivnim prepoznavanjem slabosti i snage. Dok Evropa često pokazuje zavisnost od američke sigurnosne podrške, Trump je sklon ignorisanju njenih sposobnosti, fokusirajući se umjesto toga na slabe strane kontinenta.
Laskanje Evropljana, prema Shapiru, nije efikasna strategija, jer Trump to doživljava kao potvrdu slabosti, što dovodi do pojačavanja njegovih zahtjeva i pritisaka. Ovaj obrazac je višestruko potvrđen kroz njegove intervjue i diplomatske susrete, gdje su evropski lideri često dobijali privremene pohvale, da bi ubrzo potom bili suočeni s novim kritikama.
Još jedan ključni element Trumpove kritike Evrope je kontinentalna politička dinamika, posebno uspon populističkih i krajnje desničarskih stranaka. Trump i njegovi savjetnici vide ove pokrete kao saveznike u „kulturnom ratu“ protiv liberalne Amerike, dok pokušavaju oslabiti evropski liberalni uticaj.
Cilj nije nužno uništiti EU, već transformisati je u entitet koji više ne služi kao baza liberalnih vrijednosti koje podržavaju američke liberale. Na taj način, Evropa postaje produžetak domaće političke borbe Trumpa i MAGA pokreta.Sociokulturni aspekti njegove percepcije Evrope također su značajni.
Trump često Evropljane karakterizira kao dekadentne, previše fokusirane na socijalnu zaštitu i imigraciju, što se u njegovoj percepciji suprotstavlja idealima snage i efikasnosti koje cijeni. Ta perspektiva omogućava mu da racionalizira svoju ravnodušnost i kritiku, jer kontinentalni problemi služe kao potvrda njegovog šireg svjetskog pogleda: svijet je podijeljen na snažne, koji zaslužuju pažnju i respekt, i slabe, koji su nevažni ili beskorisni.
U konačnici, Trumpova odbojnost prema Evropi proizlazi iz kombinacije instinktivne percepcije slabosti, ideološke strategije kulturnog rata i ličnih iskustava iz poslovnog života. Evropa je u njegovim očima prostor liberalne dekadencije, ekonomske zavisnosti i kulturnog suprotstavljanja njegovim vizijama američkog nacionalizma.
Ova percepcija se dodatno pojačava kroz savjetničke uticaje i iskustva drugog mandata, gdje je Evropa postala simbol bastiona liberalnih vrijednosti koje MAGA pokret nastoji oslabiiti i preoblikovati.
Za Evropu, izazov je jasan: laskanje Trumpu samo potvrđuje percepciju slabosti i povećava pritisak, dok asertivna strategija i zajednički nastup evropskih država prema SAD-u mogu pomoći u redefinisanju odnosa. Dok je Trump instinktivno fokusiran na snagu i ignorisanje slabosti, Evropa ima kapacitet da preispita svoje pozicije i koristi kolektivnu moć za jačanje svoje autonomije u transatlantskom kontekstu.
Zaključno, Trumpovo „neprijateljstvo“ prema Evropi nije jednostavno pitanje mržnje, već refleksija njegove filozofije svijeta podijeljenog na snagu i slabost, ideološke strategije MAGA pokreta i ličnih iskustava koja oblikuju percepciju kontinenta.
Evropa je, u Trumpovoj viziji, slaba, birokratska i liberalna, što je čini idealnim ciljem za kritiku, instrumentalizaciju i kulturni pritisak. Razumijevanje ovih faktora ključno je za sve koji nastoje analizirati američko-evropske odnose i strategije transatlantske politike u eri Trumpove ponovne političke prisutnosti.
Ekskluzivno PISjournal
