PISjournal – Samo dvije sedmice prije lokalnih izbora u Gruziji, zemlju pogađa novi val protesta, zbog čega je mala kavkaska nacija u fokusu geopolitičkih dešavanja.
Korijeni trenutnih protesta u Gruziji sežu u novembar 2024. godine, kada je vlada, predvođena strankom Gruzijski san, saopštila da će odgoditi pregovore o pristupanju Evropskoj uniji do 2028. godine. Odluka, suprotna težnjama dijela društva, izazvala je gnjev javnosti u zemlji.
Demonstracije su izbile kada je vlada, reagujući na rok koji je postavila EU – do 31. augusta, u kojem je upozoreno da će, ako se nastavi autoritarna politika vlade, ukinuti bezvizni režim za građane Gruzije – preduzela kontroverznu mjeru i zamrznula bankovne račune niza važnih proevropskih nevladinih organizacija (NVO).
Za opozicione grupe, pridruživanje EU je ključ održive sigurnosti, razvoja i demokratije. Zato odgađanje pregovora s EU tumače kao znak strateške promjene i pokušavaju odvratiti vladu i prisiliti je da se vrati svojim evropskim obavezama.
Zapad podržava proteste u Gruziji
Iako protesti u ovoj zemlji naizgled izgledaju kao nacionalna reakcija protiv vladinih politika, njihova priroda snažno podsjeća na vrstu opozicije koju su zapadne sile historijski planirale i usmjeravale u bivšim sovjetskim republikama. Reakcija evropskih zemalja dodatno ukazuje na to da zapadni akteri pokušavaju usmjeriti ovaj antivladin val.
Posljednjih sedmica, Evropska unija i nekoliko evropskih zemalja direktno su podržale demonstrante. Ministri vanjskih poslova Njemačke, Francuske i Poljske, osuđujući ono što su nazvali „prekomjernom upotrebom nasilja protiv demonstranata“, pozvali su na zaštitu prava na okupljanje i oslobađanje opozicionih aktivista.
Nadalje, Danska i baltičke države poput Litvanije i Estonije uvele su sankcije gruzijskim zvaničnicima. SAD su također suspendovale svoje strateško partnerstvo s Gruzijom nakon što je vlada odgodila pregovore o pristupanju EU.
Ove akcije, u kombinaciji sa pritiskom zapadnih medija i diplomatskim pritiskom, u praksi su pogoršale političku krizu i produbile jaz između vlade i opozicije.
Zapad je prethodno intervenisao u bivšim sovjetskim republikama kroz takozvane „obojene revolucije“ ili „baršunaste revolucije“. Gruzijska „Revolucija ruža“ iz 2003. i ukrajinska „Narandžasta revolucija“ iz 2004-2005. su značajni primjeri gdje je zapadna finansijska i politička podrška dovela do uspona prozapadnih vlada.
Mnogi analitičari sada sugeriraju da, s obzirom na sličnosti između trenutnih protesta i prošlih događaja, Zapad možda ponovo pokušava orkestrirati neku vrstu „baršunaste revolucije“ kako bi srušio sadašnju vladu Gruzije, koju Zapad ne odobrava zbog njene bliže politike prema Rusiji.
Direktna podrška demonstrantima iz Evrope i SAD-a ukazuje na to da primarni cilj Zapada prevazilazi puku odbranu građanskih sloboda. Isticanje odstupanja gruzijske vlade od evropskog puta, pojačavanje zahtjeva protivnika vlade i pružanje platforme zapadnim medijima za poticanje demonstranata dio su sistematske kampanje pritiska.
Paralelno s tim, slike demonstranata koji mašu zastavama EU i NATO-a na ulicama Tbilisija služe kao jasan simbol slaganja opozicije sa zapadnim projektom za Gruziju. Ova politika ima za cilj slabljenje i destabilizaciju vlade, usmjeravajući zemlju prema Evropi i NATO-u kao dio širih napora za suzbijanje ruskog uticaja.
Iako protesti imaju istinske unutrašnje korijene, nemoguće je ignorisati činjenicu da je zapadna podrška instrumentalizirana za geopolitički pritisak. Kao što se vidjelo iz iskustva Obojenih revolucija, iskorištavanje društvenog nezadovoljstva i njegovo pretvaranje u politički pokret za promjenu vlada poznata je strategija za Zapad.
Stoga se može tvrditi da u današnjoj Gruziji nisu na djelu samo zahtjevi naroda, već se odvija i širi scenario – onaj čiji je cilj redizajniranje političkih struktura zemlje kako bi služile evropskim i američkim interesima, a istovremeno slabile svaku sklonost prema Rusiji.
Kavkaz, zbog svog strateškog položaja između Evrope i Azije, a naročito blizine Rusiji, ima poseban značaj za Zapad. Gruzija je zemlja koja bi mogla pomoći širenju NATO-a prema istoku. Ukoliko bi centralna vlada u Tbilisiju naginjala Rusiji, to bi moglo povećati uticaj Moskve u regiji. U vrijeme kada su tenzije između Moskve i NATO-a dostigle vrhunac, to bi ometalo ciljeve Zapada na Kavkazu.
Jedan dio gruzijskog društva želi bliže veze s Evropom i članstvo u zapadnim institucijama. To nije samo kulturna ili identitetska težnja, već i politička. Podržavanjem opozicije, Zapad može ojačati legitimnost narodnih protesta i povećati pritisak za reforme koje su u skladu s njegovim vlastitim zahtjevima.
Upravo iz tog razloga, uoči lokalnih izbora u Gruziji, odluka OSCE-a da odbije praćenje glasanja, pozivajući se na zakašnjeli poziv, otvorila je novo poglavlje napetosti između Tbilisija i Zapada. Gruzijska vlada optužila je Zapad da ovaj potez koristi za diskreditaciju izbora i postavljanje temelja za novu „revoluciju“.
Neki posmatrači vjeruju da cilj Zapada nije nužno direktno rušenje sadašnje vlade, već vršenje pritiska za povratak demokratskim obavezama, integraciju sa EU i NATO-om, te očuvanje građanskih sloboda. Međutim, otvorena i prikrivena zapadna podrška, sankcije i fokus na izborna pitanja i restriktivne zakone naveli su mnoge na zaključak da Zapad u praksi nastoji ojačati opoziciju, umanjiti legitimitet vlade i izazvati političke promjene – posebno ako sadašnja vlada nastavi svojim trenutnim kursom.
U svakom slučaju, fokus Zapada na ljudska prava, demokratiju, transparentnost izbora i slobodu štampe i nevladinih organizacija može poslužiti kao instrument za jačanje opozicije. Ova podrška ne znači državni udar ili svrgavanje sadašnje vlade, ali će stvoriti značajan pritisak na vladu da preispita svoju politiku i ponašanje.
Ekskluzivno PISjournal
